Bruno Egisheim werd geboren op 21 juni 1002 in de Elzas (Frankrijk). Als graaf van Egisheim en Dagsburg zou hij zijn vader opvolgen. Hij werd opgenomen in de stand van de clerus en was als zodanig werkzaam in de zielzorg aan het hof van keizer Konrad II. In het jaar 1026 werd hij tot bisschop gekozen van de Franse stad Toul. Bijna twintig jaar leidde hij zijn diocees en hervormde het naar het voorbeeld van Cluny. Toen paus Damasus II overleed, werd Bruno door keizer Hendrik III tijden het Wormer Reichstag tot paus benoemd. Toen deze keuze door het volk en de clerus van Rome was goedgekeurd werd Bruno de 152e opvolger van de apostel Petrus. Op 12  februari 1049 werd hij tot opvolger van Damasus II gekroond als paus Leo IX. 
Tijdens zijn pontificaat heeft hij veel gedaan tegen de lekeninvestituur, priesterhuwelijken en vooral tegen de simonie (kopen van bijzondere, hoge, ambten). Daarvoor reisde hij veel door West-Europa om zijn visie en werkwijze kracht bij te zetten. Hij richtte weer veel kloosters in en wijdde vele kerken in. Op een van deze reizen kwam hij in Aken terecht. Door de gelovigen in Voerendaal (Nederland) werd hij gevraagd om hun kerk in te wijden. Ze waren juist klaar met de bouw van de Laurentiuskerk. Paus Leo IX heeft deze kerk toen feestelijk ingewijd. Nu nog is deze kerk de enige kerk in Nederland die door een paus is ingewijd.
Bekend is vooral de Gregoriaanse hervorming. Het werd een solide basis voor zijn opvolgers in de uitoefening van hun ambt naar de gelovigen toe. Hij heeft veel schrijfwerk verricht met de patriarch van Constantinopel voor de eenwording van de Kerk. Tijdens een van zijn reizen viel paus Leo in handen van de Noormannen. Hij werd negen maanden gevangen gehouden en moest onder erbarmelijke omstandigheden leven. Tijdens deze gevangenschap werd hij ernstig ziek. Op 12 maart werd hij vrijgelaten en keerde hij naar Rome terug. Verzwakt door de gevangenschap en zijn ziekte stierf paus Leo IX op 19 april 1054 naast het graf van Petrus. Twee maanden later was het Oosters Schisma een feit.