Overzicht BM  m Gastenboek m Vertel verder m Contact
Andreas 

        De website met meer dan 5545 heiligen, 4226 voornamen en 8548 afbeeldingen        

WelkomHeiligenMissaalheiligenHeiligenkalenderHeiligen op naamPatronatenVoornamen SJ Meer

† 1381  Jan van Ruusbroec 


Info afbeeldingen
Jan van Ruusbroec (ook van Ruysbroek), Brussel, België; mysticus; † 1381.
Feest 2 december.

Jan van Ruusbroec wordt geboren in 1293 (soms vindt men het jaartaal 1294) in het plaatsje Ruisbroek, amper tien kilometer ten zuiden van Brussel. Op zijn veertiende verlaat hij zijn moeder en trekt in bij zijn oom Hincart, die kanunnik is aan de kerk van Sint Goedele in Brussel (= de huidige kathedrale St-Michiel en Sint-Goedele). Hij volgt de Latijnse school en studeert voor priester. Hij ontvangt de priesterwijding op vierentwintigjarige leeftijd. Vijfentwintig jaar lang is hij als kapelaan verbonden aan de St-Goedelekerk. Reeds in die tijd van actief pastoraat schrijft hij zijn belangrijkste mystieke werken, die door latere copiïsten voorzien worden van poëtische titels als ‘Dat rike der ghelieven’ (= ‘Het Rijk van de minnende Zielen’), ‘Die cierheit der gheesteliker brulocht’ (= ‘Sieraad van de geestelijke bruiloft’) en ‘Vanden blinckenden steen’ (= De blinkende Steen’). Men neemt aan dat zijn geschriften bedoeld waren om religieuze vrouwen te ondersteunen en te gidsen in hun gebedsleven.

Op zijn vijftigste trekt hij zich met oom Hincart en een andere kanunnik, Coudenberg, terug naar landgoed Groenendaal (thans gelegen in de gemeente Hoeilaart) in het uitgestrekte Zoniënwoud ten zuiden van Brussel. Hertog Jan III schenkt hun een sober jachthuis. Daar leven ze het leven van kluizenaars, elk in een eigen kluis. Ze komen dagelijks bijeen in de door hen zelf gebouwde centrale kapel voor het getijdengebed. Hun uitstraling zorgt ervoor dat anderen zich aansluiten. Stilaan groeien ze uit tot een heuse gemeenschap. De bisschop van Kamerijk komt met een officiële erkenning en vanaf dat moment zijn ze kanunniken die leven volgens de regel van Augustinus. Jan wordt tot overste, prior, benoemd. Oom Hincart is intussen overleden. Hoewel dus kloosterlingen, staat hun verblijf open voor de talrijke gasten. Een van hen was Geert Groote († 1484; feest 20 augustus), die mede geïnspireerd door deze mannen in de Noordelijke Nederlanden de Moderne Devotie op gang zal brengen.

Een tijdgenoot die Jan ontmoet zegt over hem: ‘Er zijn veel stichtelijke trekken in zijn persoon. Zijn bezadigd en blij gelaat, zijn welwillende en nederige betoogtrant, zijn habijt en heel zijn handel en wandel getuigden van een ware religieuze instelling.’ In Groenendaal zullen belangrijke mystieke werken het licht zien, zoals Vanden seven sloten (1346) en Van seven trappen. Zijn Spieghel der ewigher salicheit (1359) is een eucharistisch traktaat.

Een levensbeschrijving uit 1624 weet over hem te vertellen dat hij gewoon was zich terug te trekken in de bossen, wanneer hij een verlichting ontving. Dan schreef hij op een wastafeltje al wat de Heilige Geest hem ingaf. Soms ging er geruime tijd overheen, voordat hij weer een nieuwe verlichting kreeg. Maar als hij ook die weer opschreef, sloot die naadloos op de vorige aan. Zodat het tenslotte leek alsof hij het boek in één adem had gecomponeerd en opgeschreven, terwijl het in feite met zeer lange tussenpozen tot stand was gekomen. Toen hij te oud werd, om zelf te schrijven, nam hij een jonge medebroeder mee naar die plek aan wie hij zijn inzichten dicteerde.

Jan van Ruusbroec loopt al tegen de negentig als in hij in 1381 sterft.

Door bewonderaars werden hem verschillende eretitels toegedicht als ‘de Wonderbare’, ‘Doctor extaticus’ (‘verheven leraar’), zelfs ‘Doctor divinus’ (‘goddelijke leraar’) of ‘Grootmeester van de Nederlandse mystiek’. Het bijzondere van zijn werken is vooral dat hij ze oorspronkelijk niet in het Latijn, maar in het Middelnederlands schreef.

Ruusbroecs mystiek

Het is moeilijk om in enkele woorden samen te vatten wat de inhoud is van zijn geschriften. Een christen-gelovige is in zijn ogen niet iemand die er op de eerste plaats op uit is om de geboden getrouw na te komen; zelfs niet iemand die goede werken doet om aldus als het ware de hemel te verdienen. Wie in de ogen van Ruusbroec het leven van een gelovige leidt, is een mens van de liefde, zelfs wanneer je je daar niet van bewust bent. Maar wie eenmaal gewekt door het inzicht dat je bemind wordt, daar zijn aandacht op richt, zal op drie manieren onophoudelijk gevoed worden met vreugde.

Vreugde

1. Op het niveau van de alledaagse realiteit: ik zal blij zijn dat er zoiets bestaat als een geloofsgemeenschap is; dat God zich heeft geopenbaard in zijn woord en vooral in de persoon van Christus, en dat ik daar van mag weten en daaraan deel mag hebben.
2. Op het niveau van de geestelijke vreugde: dat ik God mag liefhebben, en dat al het andere daarbij in de schaduw komt te staan en van minder belang is. Zo lijk ik enigszins op de engelen die genieten van diezelfde liefde: alle aandacht op God gericht.
3. Op het niveau van de goddelijke liefde. Ik mag in zijn liefde verkeren en wonen. Ben er in opgenomen. Hoef ze niet te verdienen. Integendeel, ze is er altijd geweest, als een warm bad, als een heelal dat tegelijk licht en duister is, oneindig groot, waarin je mag verzinken en verblijven en dat mij almaar verder naar binnen trekt...

Dat zal mij de uitstraling van geven van een bemind mens die beminnelijkheid om zich heen vespreidt. Er is een legende overgeleverd uit het leven van Ruusbroec. Op een dag was hij weer diep het woud ingetrokken om zijn inzichten te ontvangen en op te schrijven. Maar tegen de avond was hij nog niet thuis. De medebroeders gingen op zoek. De duisternis was al gevallen, toen zij in de verte een boom zagen die op een geheimzinnige wijze in het licht stond. Dat schijnsel was afkomstig van Ruusbroec die nog altijd onder die boom zat.
Zo wordt in een legende het gevoelen zichtbaar gemaakt dat de in de aanwezigheid van Ruusbroec ondergingen. 

Twee vleugels van ‘meynen en minnen’
Als ik daar hart voor krijg, zal ik mij in mijn geestelijk leven laten helpen door twee vleugels: in de woorden van Ruusbroec: ‘Door meynen en minnen’.  Met ‘meynen’ bedoelt Ruusbroec dat je alleen nog maar God voor ogen hebt, naar Hem toe leeft, en je door niets ter wereld meer laat afleiden. In gewoon Nederlands misschien weer te geven met: simpel ja zeggen tegen God, en dat door geen  enkel ‘nee’ meer te laten doorkruisen.
‘De hemel is open voor hen die zich richten op God,’ schrijft Ruusbroec ergens. En daarmee bedoelt hij niet alleen dat je na dit leven in de hemel komt. Wie zich durft te laten dragen door de vleugels van ‘meynen en minnen’ verkeert al in de hemel.

Als voorbeeld nemen we hier op zijn Gebed met Kerstmis:

‘Heer,
open mijn hart en mijn mond,
en laat mij uw lof en eer verkondigen.
Zie mij aan en haast U mij te helpen;
dan kan ik U loven en uw dienst volbrengen.
U hebt mij sinds de eeuwigheid
aangezien en bemind,
geroepen en uitverkoren,
als ik maar in U wil geloven
en Uw wil volbrengen tot mijn dood.
Want U hebt ons geschapen naar uw beeld;
dat is: om één te zijn met U in liefde.
U hebt ons geschapen naar uw gelijkenis,
opdat wij door uw genade
in alle vormen van deugd
op U zouden gelijken.
U hebt zich vernederd tot het uiterste
en ons verheven boven alles wat geschapen is.
U hebt ons zozeer bemind,
dat U ons tegemoet bent gekomen in onze ellende.
U hebt ons mens-zijn aangenomen
en zich daarmee bekleed.
U werd in de nacht
uit Maria geboren,
en in een kribbe neergelegd
klein en bescheiden
tussen twee beesten.
U hebt de nacht gesierd met uw geboorte.
De engelen zongen U lof.
De mensen van goede wil
bezitten in U eeuwige vrede.

Verering & Cultuur
Het was paus Pius X († 1914; feest 21 augustus) die hem in 1908 zalig verklaarde.
Tot op de dag van vandaag wordt de gedachtenis aan Jan van Ruusbroec in Groenendaal in het Zoniënwoud op bescheiden wijze in ere gehouden.

Afgebeeld
Hij wordt afgebeeld in de kleding van de augustijner koorheren, schrijvend aan één van zijn boeken.

[Bvl.1985; Lin.1999; Waa.1985; SMET, Rév. Père ‘Saints et Grands Hommes du Catholicisme en Belgique’ Tome Troisième, Paris / Tournai, Casterman, 1857; VERDEYEN, Paul e.a in: ‘Jan van Ruusbroec’ De Heraut Oktober 1993; Dries van den Akker s.j./2015.12.02]

Bronnen
  Al eens onze andere site: www.beeldmeditaties.nl bezocht?

© A. van den Akker s.j.
Deze pagina is het laatst gewijzigd op 8 apr 2016

Een greep uit wat deze website verder te bieden heeft:
VoorwoordLeeswijzerHoe wordt men heilig?VerantwoordingBronnenWoordenboek  
KerstafbeeldingenDe 12 apostelenPausenCitatenTante CatoArchiefTegelsBladwijzersNieuw
Tenslotte: een overzicht van alle hoofd- en submenu's van deze website