De heilige Helena werd rond 255 in Turkije geboren, uit heidense ouders. Zij was de vrouw van keizer Constantius Chlorus en uit hun huwelijk werd Constatijn de Grote geboren, de keizer van het Romeinse rijk in 306. Tijdens zijn bekering in 309, liet ook Helena zich dopen. Zij was toen 64 jaar. Haar liefde voor het kruis was daarmee geboren. In Rome sticht zij de kerk van het heilig Kruis. In het jaar 324 pelgrimeert zij naar Jeruzalem en vindt daar het spoorloos verdwenen Kruis waaraan Christus was gestorven. Die vinding had plaats op 14 september. Zij vindt dan tevens de oude grafzerk in Jeruzalem en laat basilieken bouwen op de Olijfberg en in Betlehem.

Keizer Heraclius kreeg in 628 het heilig Kruis terug van de Perzen, die het hadden geroofd. De koning van de Perzen gaf in eigen persoon het kruis op 3 mei 630 aan de patriarch van Constantinopel, Zacharias. Daarmee wordt het Kruis opnieuw in ere verheven. Vandaar de naam Kruisverheffing. 

De woorden die Jezus in het Evangelie van Johannes sprak hebben een diepere betekenis en laten meer van Gods heilsplan zien.