× 
Klik in dit venster
op: http://beeldmeditaties.nl
om naar die site over te stappen.

Sluit het venster om te blijven.

           
welkom menu contact zoeken
HeiligenkalenderHeiligen op naamPatroonheiligenHedendaagse namenMeer...     
† 1306  Jacopone Benedetti van Todi

Info afb.

Jacopone de’ Benedetti van Todi ofm, Italië; geestelijk schrijver; † 1306.

Feest 24 & 25 december.

Hij moet rond 1230 geboren zijn in de Italiaanse plaats Todi. Hij studeerde rechten aan de beroemde universiteit van Bologna, trouwde de beeldschone Vanna, verdiende geld als water en leidde een herenleven. De wereld lag aan zijn voeten. Maar zijn Vanna was een vrome vrouw en zat over hem in. Omwille van hem onderhield zij boetepraktijken zonder dat zij daar met iemand over sprak. Op een dag was er een toernooi in de stad. Een gelegenheid voor de gegoede burgerij om zich in al haar pronkzucht te laten zien. Jacopone was van de partij. Met zijn beeldschone Vanna. Een tribune stortte in en Vanna behoorde tot de dodelijke slachtoffers. Jacopone schoot haar tevergeefs te hulp. Maar ontdekte dat zij onder haar rijke uitdossing een boetekleed droeg. Dat was in 1268.

Malle Jaap
Hij was ontroostbaar. Het gebeuren maakte een ander mens van hem. In een poging van zijn schuldgevoel af te komen, nam hij het leven aan van een ‘dwaas omwille van Christus’. Daarop duidt ook zijn naam: Jacopone betekent zo veel als ‘Malle Jaap’.
Zo verscheen hij eens op het marktplein van de stad, lopend op handen en voeten met een zadel op zijn rug. Bij een andere gelegenheid maakte hij zijn opwachting bij het huis van zijn broer, overdekt met pek en veren. Dat duurde alles bij elkaar zo’n tien jaar.

Franciscaan
Toen meldde hij zich aan bij de franciscanen. Maar die schrokken ervoor terug hem aan te nemen gezien zijn bedenkelijke reputatie. Zij gingen overstag, toen hij een gevoelig gedicht schreef waarin hij de loze ijdelheid van de wereld aan de kaak stelde. In die tijd waren de Franciscanen onderling ernstig verdeeld. Er was een groepering die de aloude regels wilde aanpassen en zich vooral toelegde op mystiek gebed. Een andere groepering bepleitte terug te gaan naar de eenvoud en armoede van vader Franciscus († 1226; feest 4 oktober). Tot die laatsten behoorde Jacopone. Zij werden gesteund door paus Celestinus V († 1296; feest 19 mei). Die was tegen zijn zin tot paus gekozen, walgde van de luxe aan het pauselijke hof en deed uiteindelijk zelfs afstand om terug te keren naar zijn geliefde benedictijnse levenswijze. Zijn opvolger, Bonifatius VIII († 1303), was van geheel ander kaliber. Jacopone schreef hem een brief, waarin hij diens rijkdom en spilzucht hekelde. Waarop de paus hem en de gehele armoedebeweging waartoe hij behoorde in de kerkelijke ban deed. Daar kwam pas een eind aan, toen Bonifatius stierf.

Nu trok Jacopone zich terug in een Clarissenklooster te Collazzone. Daar stierf hij op Kerstavond, zo’n vijfenzeventig jaar oud.

Verering & Cultuur
Hij staat te boek als ‘zalige’, humanist en hymnendichter. Hij zou de schrijver zijn van de beroemde Mariahymne "Stabat Mater ":  Nederlandse vertaling: Willem Wilmink.

Stabat Mater dolorosa
Iuxta crucem lacrimosa
Dum pendebat Filius

Cuius animam gementem
Contristatam et dolentem
Pertransivit gladius

1

De Moeder stond door smart bevangen
en met tranen langs haar wangen
waar haar zoon gekruisigd hing

En het was haar in haar lijden
of een zwaard haar kwam doorsnijden
dat dwars door het hart heen ging.

O quam tristis et afflicta
Fuit illa benedicta
Mater unigeniti!

Quae moerebat et dolebat,
Et tremebat cum videbat
Nati poenas incliti

2

Hoe verdrietig en verloren
was de toch zo uitverkoren
moeder die hem 't leven gaf.

Ze moest klagen, ze moest rouwen
en ze beefde bij 't aanschouwen
van zijn vreselijke straf.

Quis est homo qui non fleret,
Christi Matrem si videret
In tanto supplicio?

Quis non posset contristari,
Piam Matrem contemplari
Dolentem cum Filio?

3

Wie voelt er geen tranen komen
die daarheen wordt meegenomen,
waar hij Christus' moeder vindt?

Wie zou tranen binnenhouden
als hij dat verdriet aanschouwde
van de moeder bij haar kind?

Pro peccatis suae gentis
Vidit Iesum in tormentis,
Et flagellis subditum.

Vidit suum dulcem natum
Moriendo desolatum
Dum emisit spiritum

4

Zij zag wat hij heeft geleden
voor het kwaad dat mensen deden,
zag de zwepen, zag het slaan,

Hoorde 't kind, door haar gedragen,
stervende om bijstand vragen,
zag hoe hij is doodgegaan.

Eia Mater, fons amoris
Me sentire vim doloris
Fac, ut tecum lugeam

Fac, ut ardeat cor meum
In amando Christum Deum
Ut sibi complaceam

5

Vrouw van liefde en genade,
wil toch op mijn schouders laden
alles wat U lijden doet.

'k Wil mijn hart aan hem verpanden,
laat mij dan van liefde branden
opdat ik hem zo ontmoet.

Sancta Mater, istud agas,
Crucifixi fige plagas
Cordi meo valide.

Tui nati vulnerati,
Tam dignati pro me pati,
Poenas mecum divide.

6

Moeder, wil mijn hart bezeren
met de wonden die hem deren,
die zo nederig wilde zijn

Om te lijden voor mijn zonden.
Laat mij lijden aan zijn wonden,
laat mij delen in zijn pijn.

Fac me vere tecum flere,
Crucifixo condolere,
Donec ego vixero.

Iuxta crucem tecum stare,
Te libenter sociare
In planctu desidero

7

Laat mij huilen aan uw zijde,
laat het kruis ook mij doen lijden
tot ik zelf eens doodgaan moet

'k Wil mij naar het kruis begeven
om daar met U mee te leven
in wat hem zo lijden doet.

Virgo virginum praeclara,
Mihi iam non sis amara
Fac me tecum plangere

Fac, ut portem Christi mortem
Passionis eius sortem,
Et plagas recolere.

8

Stralende, ik moet U eren,
wil U toch niet van mij keren,
laat mij huilend bij U staan.

Laat mij Christus' dood ervaren,
laat mij in mijn hart bewaren
al wat hem is aangedaan.

Fac me plagis vulnerari,
Cruce hac inebriari,
Ob amorem Filii

Inflammatus et accensus
Per Te, Virgo, sim defensus
In die iudicii.

9

Laat zijn pijnen mij genaken,
laat het kruis mij dronken maken
van de liefde voor uw zoon

En wil dan mijn voorspraak wezen
als ik 't helse vuur moet vrezen
na het oordeel voor zijn troon.

Fac me cruce custodiri
Morte Christi praemuniri
Confoveri gratia

Quando corpus morietur,
Fac, ut animae donetur
Paradisi gloria.
Amen.

10

Laat het kruis over mij waken,
laat zijn dood mij sterker maken,
zodat hij me begeleidt

En mijn ziel, als 't lijf moet sterven,
de verrukking doet verwerven
die de hemel ons bereidt.
Amen.

 
Bronnen
[Mül.1860; Rgf.1991; John Murray in: Messenger nov.2018p:47/9; Dries van den Akker s.j./2018.11.11]

© A. van den Akker s.j.

VoorwoordHoe wordt men heilige?
© AuteursrechtWoordenboek
LeeswijzerGastenboek
Bronnen